Jest zgoda w sprawie piractwa: trzeba edukować od małego

To, że Polska jest europejskim liderem w piractwie komputerowym: na potęgę ściągamy nielegalną muzykę, filmy i programy komputerowe, to problem znany od dawna. Wciąż nikt w naszym kraju nie ma pomysłu, jak go rozwiązać. Po tym, jak kilka tygodni temu młodzi ludzie z tłoczni, gdzie powstawała najnowsza płyta Kultu "Hurra!", wykradli ją i wrzucili do sieci przed premierą, "Metro" doszło do wniosku, że to najwyższy czas, by na poważnie podjąć problem i zastanowić się, jak go rozwiązać. Od kilku tygodni publikowaliśmy opinie specjalistów, artystów, w końcu samych internautów, którzy ściągają nielegalną muzykę. W czwartek wszyscy spotkali się na pierwszej w Polsce debacie na temat piractwa.

Zwolennicy wolnej kultury do artystów: wy, artyści, musicie zrozumieć, że biznes związany ze sprzedażą płyt odchodzi, internet wszystko zmienia. Artyści do wszystkich: trzeba zmienić nawyki i myślenie o ściąganiu nielegalnych plików. Zacznijmy mówić "bierz tylko legalnie".

Ściągający internauci to siedmiomilionowy elektorat. Kto się im przeciwstawi?

Kazik: Przyznam się, że jak byłem 14-letnim chłopakiem, chciałem ukraść płytę w Londynie. Zostałem złapany, miałem proces przed sądem dla nieletnich na Baker Street. Odstąpiono jednak od kary, bo moja skrucha była ogromna. Odtąd niczego nie ukradłem. Jednak nie mam tu zamiaru apelować, żeby nie ściągać, bo apele można o kant tylnej części ciała potłuc. To, że mamy dziś z tym problem, to przez to, że żyjemy w okresie technologicznej ruchawki i bezradności prawa, które po prostu nie zdążyło się dostosować do postępu technologicznego. Ale po ostatnim incydencie z kradzieżą mojej płyty widać, że złodzieje nie mogą czuć się do końca bezkarni, zostali przecież namierzeni w ciągu kilku dni. I wierzę, że będzie z tym coraz lepiej.

Sławomir Pietrzak, szef wytwórni S.P. Records (wydawcy Kazika): Szczególnie, że coraz więcej osób - nie tylko artystów - uzmysławia sobie, że traci przez plagę piractwa. Kilkanaście milionów nielegalnych ściągnięć daje rocznie 120-150 mln zł, które nie trafiają do budżetu państwa w formie podatków, które by płacił przemysł muzyczny. To oznacza, że zwykli obywatele nie korzystają z tych pieniędzy. Dobrze, że się formuje pospolite ruszenie, bo warto o tę kasę walczyć.

Hirek Wrona: Ale sprawa nie jest taka prosta. Bo nie będzie łatwo wykorzenić złe nawyki w złodziejskim polskim narodzie. Przez wieki kogoś okradaliśmy: najpierw panów, potem zaborców, następnie komunistów. Przywykliśmy do okradania. Ponadto nikomu nie opłaca się walczyć z piractwem, bo 7 mln internautów to duży elektorat, walka z nim jest zbyt niepopularna.

Mirosław Filiciak, SWPS: A czego wy oczekujecie, że prawo nagle zacznie ścigać internautów za to, że ściągają nielegalnie muzykę? Trzeba by posadzić co drugiego Polaka. To nierealne.

Hirek Wrona: Ale w tej walce trzeba być bezwzględnym, bo tylko wtedy będą efekty. Dwa lata temu w Mielcu zrobiono nalot na osoby korzystające z nielegalnego oprogramowania. I następnego dnia zabrakło w sklepach Office'a i Windowsów, bo się ludzie przestraszyli i rzucili się kupować legalne programy.

Piractwo ułatwia dostęp do kultury

Mirosław Filiciak, SWPS: Zabranianiem i karaniem niczego się nie osiągnie. Ludzie palą dziś w Polsce jointy, choć to przecież nielegalne i karalne. Piractwo ma też pozytywne aspekty, bo rośnie dostęp do dóbr kultury. Zastanówmy się więc, jak artystom zrekompensować straty. Może stworzyć jakiś fundusz, do którego np. producenci sprzętu, nagrywarek odprowadzaliby część przychodów?

Sławomir Pietrzak: Ludziom się wydaje, że artyści kąpią się w pieniądzach i jedno, drugie ściągnięcie nic im nie zaszkodzi. Bzdura, tylko pierwsza liga może dziś normalnie funkcjonować. Większość musi grać "Białego misia" do kartofla podczas różnych chałtur. To w Szwecji można apelować, że jak sobie ściągnąłeś, to proszę, wpłać dobrowolnie datek na konto, i ludzie będą wpłacać. Ale w tym kraju apele guzik dadzą.

Ściąganie: legalne czy nie?

Jarosław Lipszyc: Panowie, postawmy sprawę jasno. To kłamstwo, że ściąganie plików z sieci - jakie by nie było - jest kradzieżą. To jest legalne. Skupmy się na ściganiu tych, którzy wrzucają nielegalne pliki do internetu, zastanówmy się, jak zagwarantować twórcom przychody. Powrotu do płyty nie ma. Jeśli uprzemy się, że każde pobranie muzyki musi być płatne, to artyści poniosą klęskę. Okaże się, że nawet na YouTubie nie będzie można wrzucać, a na każdym kroku będą nas śledzić programy, które będą monitorowały, co robimy w sieci. Prędzej czy później takie podejście skończy się atakiem na wolności obywatelskie, a do tego dopuścić nie można.

Kazik: Faktycznie, masz prawo do wolności, ale wtedy musiałbyś pozbyć się komórki i internetu. To naiwność myśleć, że internet może nas prosta drogą doprowadzić do powszechnej szczęśliwości. Sztuka nigdy nie była za darmo. Michał Anioł też nie pracował za psi ch..., tylko dostawał od papieża zapłatę.

Bartłomiej Witucki z BSA: To błędne myślenie, że ściąganie nielegalnej muzyki jest legalne. Nie jest karane, ale nie oznacza, że jest legalne. Zgodnie z prawem cywilnym, jeśli ktoś ściągnie bez zezwolenia twórcy jego dzieło, musi liczyć się z karą o wartości potrójnej wysokości wynagrodzenia artysty.

L.U.C: Nie można sprawy stawiać tak ostro, od razu ucinać ręce. Czy nie lepiej apelować, byśmy byli wobec siebie w porządku? Myślę, że za mało się ludziom mówi o tym, jak długo nam, artystom, zajmuje praca nad utworami, jakie to dla nas ważne.

Polacy nie są złodziejami

Jurek Owsiak: Zupełnie nie zgadzam się z opinią Hirka, że Polacy to złodzieje z 200-letnimi tradycjami. To jasne, że Bałtyku nie osłodzimy, rewolucja internetowa poszła, ludzie ściągają. To, czego potrzeba, to dobra, działająca na wyobraźnię kampania informacyjna o tym, że ściąganie nielegalnych plików jest nie fair. Niech każdy artysta powie przed kamerą "kup legalnie". Starajmy się zmieniać nawyki. Wielu nie traktuje ściągania jak kradzieży, oni nie wiedzą, że to może być złe.

L.U.C: Bo to przecież nie jest tak, że w naszym kraju są źli ludzie. WOŚP jest przykładem na to, jaka moc i pozytywna energia drzemie w narodzie. Myślę, że wiele może załatwić szkoła, która by o tym uczyła.

Sidney Polak: Ludzie nie są z natury złodziejami. Ale faktem jest, że Polacy, którzy u nas szybko jeżdżą samochodami, kiedy jadą do Norwegii, to zmieniają nawyki, bo tam są parszywie wysokie mandaty. A więc też nie jest tak, że karanie jest bez sensu.