To był rok, który miał należeć do Baracka Obamy. Kiedy 20 stycznia kładł dłoń na historycznej Biblii inauguracyjnej Abrahama Lincolna, Ameryka chciała widzieć w swoim 44. prezydencie bohatera na miarę ciężkich czasów. Pierwszy rok prezydentury Obamy pokazał, jak bardzo Stany Zjednoczone potrafią skupić się na samych sobie. Obama konsekwentnie realizuje program antykryzysowy, który był jednym z czynników wynoszących go do władzy. W Wigilię udało mu się "przepchnąć" przez denat swoją sztandarową reformę zdrowia. Dzięki niej, po raz pierwszy w historii, wszyscy Amerykanie zostaną objęci ubezpieczeniem zdrowotnym. O ile zmiany nie budzą sprzeciwu najbiedniejszych, którzy dotąd nie mogli liczyć na darmową opiekę medyczną, o tyle poważne wątpliwości mają ci, którzy potrafią liczyć każdego dolara. A reforma pochłonie ich aż 870 miliardów.

Czy Obama uczynił jak dotąd coś, co przysporzyło by mu zwolenników poza granicami własnego kraju? Rezygnacja z rozmieszczenia elementów tarczy antyrakietowej w Polsce i Czechach z pewnością rozczarowała nas i naszych południowych sąsiadów, zadowoliła natomiast Rosjan. Czy za to właśnie docenił go norweski Komitet Noblowski, przyznając mu tegoroczną Pokojową Nagrodę Nobla? Z uzasadnienia wynikało, że Komitet często przyznaje to wyróżnienie ("spoglądając w przyszłość") komuś, kto ma potencjał. Czy ma go Barack Obama, który właśnie zwiększył kontyngent wojsk amerykańskich w Afganistanie, wcześniej nie wykluczał zbrojnego ataku na Iran, a nade wszystko nie dotrzymał słowa i nie zlikwidował więzienia w Guantanamo?

Unia się porządkuje

Rok 2009 upłynął w Unii Europejskiej pod znakiem porządkowania samej siebie. Od początku roku szykowała się do wyborów do Parlamentu Europejskiego i liczyła, że w tym roku uda się w końcu przyjąć traktat lizboński, który wyznaczałby m.in. wspólna politykę zagraniczną UE. Jak słaba jest dotąd ta polityka pokazał choćby ubiegłoroczny konflikt w Gruzji. Unia nie miała żadnego wpływu na Rosję, jej decyzje i posunięcia. Trudno także uznać za sukces fakt, że dokładnie 1 stycznia Gazprom zakręcił kurek z gazem płynącym do Ukrainy, a stamtąd dalej do Europy. Strach i bezsilność związane z przerwą w dostawie gazu trwał niemal 20 dni, a koniec końców Rosja uzyskała od Kijowa to, co chciała - 10-letni kontrakt gwarantujący Gazpromowi stopniowe dochodzenie do europejskich cen surowca. Ale z końcem roku konflikt wciąż wraca i choć dotyczy pośrednio wielu państw UE - jak choćby Słowacji, Węgier i Czech, które po raz kolejny są zagrożone odcięciem dostaw gazu - to negocjacje prowadzą Moskwa i Kijów. KE jest ledwie informowana i "ostrzegana o możliwości".

Wybory do PE utrwaliły dominację partii centoprawicowych we Wspólnocie. Polacy na plus odnotowują naturalnie wybór Jerzego Buzka na szefa PE, ale czy gwarantuje on jakiekolwiek zmiany? Teoretycznie tak. Dzięki przyjętemu w końcu traktatowi lizbońskiemu obywatele Wspólnoty po raz pierwszy mają wpływ (choć minimalny) na unijne prawo. Europosłowie muszą bowiem zatwierdzać zmiany przyjmowane przez poszczególne komisje. Biorąc jednak pod uwagę to, że np. nowelizacja dotycząca unijnych podatków trwa średnio 5 lat, a prace w PE mogą ten czas jeszcze wydłużyć - czy obywatele Unii poczytają to sobie za sukces?

Świńska grypa zdetronizowała kryzys

Według Google, hasła dotyczące wirusa AH1N1 były najczęściej wyszukiwanymi w sieci w mijającym roku. O pierwszych ofiarach zaczęło się mówić już w kwietniu. W czerwcu Światowa Organizacja Zdrowia ogłasza pandemię świńskiej grypy. Kraje całego świata (z wyjątkiem Polski) zaczynają pogoń za skutecznymi szczepionkami. Całe społeczeństwa ocierają się o panikę - a aptek znikają jednorazowe maseczki, furorę robią wszelkie środki odkażające. Ukraina rozpaczliwie woła o pomoc, bo AH1N1 zbiera tam straszne żniwo - bywały dni, w których donosiło się o 25 ofiarach wirusa. Jak dotąd świńska grypa i powikłania przez nią wywołane zabiły na całym świecie ponad 12 tysięcy ludzi.

Kalendarium 2009

STYCZEŃ

Rosjanie spełnili groźby i Ukraińcy obudzili się bez gazu. Gazprom wstrzymał dostawy, a konflikt był na tyle poważny, że także Europa Zachodnia obawiała się o zapasy tego surowca. O co poszło? O pieniądze i... władzę. Porozumienie podpisano dopiero 19 stycznia, a dzień później rosyjski gaz - płynący przez Ukrainę - dotarł do UE.

Amerykanie, którzy szykowali się właśnie do nowej prezydentury, zyskali nowego narodowego bohatera. Został nim były pilot wojskowy Chesley Sullenberger III - autor "Cudu nad Houston". 15 stycznia pilot bezpiecznie zwodował Airbusa A320 go na rzecze Houston, tuż obok Manhattanu. Dzięki jego doświadczeniu, opanowaniu i odwadze nie ucierpiał ani jeden ze 155 pasażerów.

20 stycznia Barack Obama złożył przysięgę na wierność konstytucji Stanów Zjednoczonych. Na uroczystość zaprzysiężenia 44. prezydenta USA do Waszyngtonu przybyły niespotykane tłumy.

LUTY

Z początkiem lutego do Polski napłynęły smutne doniesienia z Pakistanu. Talibowie, którzy we wrześniu 2008 roku porwali inżyniera Piotra Stańczaka, potwierdzili, że Polak został zamordowany.

W Stanach Zjednoczonych Obama zaczyna wcielać w życie swój plan ratowania gospodarki - senat zatwierdza wart 790 mld dolarów pakiet antykryzysowy, którego głównym zadaniem jest zahamowanie bezrobocia.

MARZEC

Niemcy w szoku - 10 marca w niewielkiej miejscowości Winnenden koło Stuttgartu od kul siedemnastoletniego szaleńca ginie 12 osób - głównie uczniów i nauczycieli miejscowej szkoły. Cała tragedia rozegrała się dosłownie w ciągu 10 minut. Politycy na fali rozliczeń po tragedii chcieli w Niemczech wprowadzić zakaz gier typu paintball oraz innych, symulujących zabijanie.

19 marca, po niemal rocznym procesie w Austrii zapada wyrok na Josefa Fritzla - zwanego potworem z Amstetten. Mężczyzna był oskarżony o to, że przez niemal ćwierć wieku więził w piwnicy własną córkę. 43-letnia obecnie kobieta rodziła mu kolejne dzieci - w sumie sześcioro. Fritzl do końca życia nie opuści zakładu psychiatrycznego.

KWIECIEŃ

7 kwietnia w rejonie włoskiej L'Aquili zatrzęsła się ziemia. Wstrząsy o sile 5,3 stopni w skali Richtera spowodowały śmierć ponad 290 osób. Niemal 30 tys. ludzi straciło dach nad głową.