W połowie grudnia prestiżowy tygodnik naukowy "Science" opublikował swoje "Top 10" naukowych odkryć mijającego roku. Lista jest pełna ważnych wynalazków (np. naukowcy z RPA wymyślili dopochwowy żel, który chroni kobiety przed HIV) i przełomowych badań (niemieccy naukowcy odczytali 60 proc. genomu Neandertalczyka, ustalili, że homo sapiens uprawiał z nim seks i że każdy z nas ma po tym pamiątkę - od 1 do 4 proc. materiału genetycznego).
Jednak "Metro" uznało, że lista "Science" wymaga uzupełnienia. Oto nasz ranking odkryć ciekawych, które - jak się spodziewamy - mogą w przyszłości mieć wpływ na nasze codzienne życie.
1.Rośliny mogą oświetlać nasze drogi Specjalną roślinę emitującą światło wyhodowali w laboratorium tajwańscy naukowcy z Academia Sinica i National Cheng Kung University w Taipei. Wystarczyło wprowadzić nanocząsteczki złota do liści rośliny wodnej Bacopa caroliniana (bakopa karolińska) i oświetlić ją nadfioletem, by cała roślina zaświeciła białoniebieskim światłem niczym lampa LED. Cząsteczki złota tak pobudziły chlorofil, że oddał on światło, które wcześniej pobrał z promieni słonecznych do procesu fotosyntezy. - Niewykluczone, że w przyszłości do oświetlania dróg użyjemy przydrożnych drzew - mówi prof. Yen Hsun Su.
2. Życie w mieście wyrabia odporność Miasta odegrały bardzo dużą rolę w ewolucji układu odpornościowego człowieka - ustalili naukowcy z brytyjskiego University College London, badając DNA ludzi z różnych rejonów świata. W Anatolii, gdzie osadnictwo miejskie ma już ok. 8 tys. lat, dużo częściej występowały geny związane z odpornością na wiele chorób. Nie mają ich natomiast w ludy Sami czy mieszkańcy Malawi w Afryce, gdzie urbanizacja ma mniej niż sto lat. - W miastach ludzie są bardziej narażeni na infekcje, dzięki czemu lepiej uodparniają się na choroby - wyjaśnia biolog Mark Thomas z UCL na łamach pisma "Evolution".
3. Lody, które się nie topią To świetna informacja dla dzieci, które latem cierpią z powodu kapiących lodów. Hiszpańscy uczeni z Centre de'Investigacion en Nanociencia y en Nanotecnologia wpadli na pomysł, co zrobić, by lody w temperaturze 10, 15 czy 20 stopni wciąż pozostawały twarde. Właściwości takie ma lód z domieszką specjalnie uszkodzonego fluorku baru. Odkrycie może mieć znaczenie dla przemysłu spożywczego: nie trzeba będzie schładzać wielu produktów aż do zera, co zaoszczędzi prąd, a także dla sportu - lodowiska spokojnie mogłyby działać latem.
4. Chcesz żyć zdrowiej, płać gotówką Jesteśmy bardziej skłonni nabyć niezdrową żywność, gdy płacimy kartą kredytową lub debetową, niż gdy płacimy gotówką - odkryli naukowcy z Uniwersytetu Stanowego Nowy Jork. Przez pół roku analizowali zachowania konsumenckie ok. tysiąca rodzin. - Niezdrowe produkty często pobudzają w nas impulsywne zachowania. Płatności gotówką są dla nas bardziej bolesne z psychologicznego punktu widzenia, co ogranicza naszą impulsywność - wyjaśniają na łamach "Journal of Consumer Research".
5. Jesteś nerwus? Pij słodkie napoje Picie słodkich napojów przez osoby o agresywnym usposobieniu może sprawić, że będą one reagować mniej impulsywnie, gdy zostaną sprowokowani - donieśli naukowcy z University of New South Wales. - To odkrycie nas zaskoczyło. Najprawdopodobniej glukoza, która uzupełnia rezerwy energii mózgu, może zwiększać zdolności do utrzymania samokontroli. Jednak tylko w stresujących sytuacjach, bo w zwykłych raczej zwiększa poziom agresji. Jeśli więc szykujesz się na spotkanie z trudnym, prowokującym szefem, wypicie słodkiego napoju pomoże ci się opanować - twierdzi Tom Denson, autor badań opisanych w "Journal of Experimental Psychology".
6. Zbyt dużo dzieci szkodzi na serce Grzecznościowe podziękowanie "Niech Ci Bozia w dzieciach wynagrodzi" diametralnie zmienia znaczenie, gdy adresowane jest do kobiet. Szwedzcy naukowcy na łamach "American Heart Journal" dowodzą, że im więcej kobieta urodzi dzieci, tym wyższe ryzyko chorób serca. Naukowcy wyjaśniają, że każda ciąża powoduje zmiany w naczyniach krwionośnych, co może wpłynąć na ryzyko chorób układu krążenia. Kobiety z piątką dzieci to już grupa wysokiego ryzyka. Choć wyniki wcześniejszych badań prowadziły do przeciwnych wniosków, to, jak podkreśla dr Erik Ingelsson, w poprzednich badaniach nie brało udziału tak wiele osób (1,3 mln Szwedek w ciągu 9 lat).
7. Duży nos chroni przed przeziębieniem Zastanów się dobrze zanim zapiszesz się na zabieg do chirurga plastycznego. Osoby z dużym nosem są lepiej chronione przed przeziębieniem i alergicznym katarem - do takiego wniosku doszli amerykańscy naukowcy z Uniwersytetu Iowa. Zbadali, że posiadacze dużych, wystających nosów, wdychają prawie o 7 proc. mniej znajdujących się w powietrzu zanieczyszczonych cząstek, zawierających wirusy. - Duży nos jest naturalną barierą, która utrudnia wirusom i pyłkom roślin przedostanie się do jamy nosowo-gardłowej - piszą naukowcy.
8. Jak zachować znajomych z Facebooka Naukowcy z amerykańskiego University of Colorado at Boulder ustalili najważniejsze powody, dla których skreślamy kogoś z listy znajomych na Facebooku. Po analizie zachowań użytkowników portalu okazało się, że znajomych eliminujemy z listy, gdy: - ktoś dopuści się rasistowskiego komentarza, - w sposób zaangażowany rozpisuje się na tematy religijne i polityczne, - zarzuca sieć błahymi wpisami typu "mój ulubiony zespół muzyczny to...", "właśnie idę na zakupy". - Nasze badanie pomoże w stworzeniu teorii nt. całego cyklu zawierania przyjaźni online i jej kończenia - tłumaczy jeden z jego autorów, Christopher Sibona.
9. Chudniemy myśląc o jedzeniu Do tej pory tym, którzy chcieli schudnąć doradzono, by raczej nie myśleli o jedzeniu. Tymczasem badacze z Carnegie Mellon University w Pittsburgu doszli do wniosku, że już wyobraźnią można się najeść. Podzielili ochotników na trzy grupy. Pierwsza miała sobie wyobrażać, że wkłada 33 monety do płatnej pralki, druga - że wkłada do pralki 30 monet i zjada trzy pastylki M&M, trzecia - że wrzuca 3 monety i zjada 30 M&M-sów. Potem wszystkim pozwolono swobodnie czerpać z misy pełnej prawdziwych M&M-sów. Okazało się, że ci, którzy wyobrażali sobie wcześniej zjedzenie 30 sztuk, w rzeczywistości brali ich wyraźnie mniej niż reszta. - Wyobrażanie sobie czynności jedzenia może zmniejszać atrakcyjność bodźca - wyjaśniają badacze. Odkrycie może zmienić zarówno sposoby odchudzania, jak i programy odwykowe dla palaczy, alkoholików czy narkomanów.
10. Sadząc rośliny, można zahamować efekt cieplarniany Do tej pory oczywiście wiadomo było, że rośliny używają CO2 w procesie fotosyntezy, ale nikt nie dowiódł, że zwiększenie ilości roślin mogłoby mieć istotny wpływ na efekt cieplarniany. Wskazuje na to symulacja komputerowa przeprowadzona przez NASA, której wyniki opublikował magazyn "Geophysical Research Letters". Wynika z nich, że w przypadku utrzymania obecnej ilości roślin na świecie, przy podwojeniu ilości CO2 w atmosferze, grozi nam przyrost globalnej temperatury o 1,94 st. C. Jednak wzrost ilości roślin i drzew może spowodować istotne oziębienie klimatu Ziemi nawet o 0,3 st. C. Teraz pozostaje ustalić ile należy posadzić lasów i gdzie.
Masz temat dla reportera Metra? Napisz do nas:
metro(at)agora.pl
