Wolność w sieci to tylko wycinek działalności fundacji. Ale według obiegowej opinii miała ona duży udział w tym, że młodzi zbuntowali się przeciwko złemu prawu i rządowi i wyszli na ulice.

Fundację Panoptykon założyły w 2009 r. koleżanki ze studiów: Katarzyna Szymielewicz i Małgorzata Szumańska. Zanim dorobiły się siedziby, grantów i zespołu, spotykały się w "Sklepie z kanapkami" na Krakowskim Przedmieściu. Postanowiły, że będą walczyć z wykorzystywaniem nowoczesnych technologii do kontrolowania ludzi. Z powszechnym monitoringiem, zbieraniem danych, tworzeniem kolejnych baz.

Lekcję dostały w Warszawie. Walczyły z urzędnikami przeciwko spersonalizowanym kartom miejskim. Po co ZTM zbiera numery PESEL pasażerów, skoro chcą oni tylko kupić bilet? - pytały. Zrobiło się głośno. Dziewczyny szły jak burza, występowały na sesjach rady miasta, przekonywały radnych. Ale urzędnicy ukręcili sprawie łeb. A one się przekonały, że nie wystarczy być dobrze przygotowanym i mieć argumenty, aby wygrać.

Siedziba Panoptykonu mieści się na czwartym piętrze starego budynku na warszawskiej Woli. Niełatwo ją znaleźć. Cały korytarz zajmuje Warszawska Szkoła Artystyczna. Zanim trafi się do fundacji, mija się przeszklone sale zagracone sztalugami, powykręcanymi instalacjami i figurami. Ciemnoszare ściany obwieszone są obrazami. Fundacja zajmuje dwa ciasne pokoiki. W pierwszym cztery zestawione biurka i wciśnięty obok szafy wieszak na kurtki. W drugim, prócz biurka, zmieściła się czerwona kanapa, czarna kwadratowa pufa i stolik kawowy.



Na ścianie poobwieszana karteczkami korkowa tablica i plakat z warsztatów.

Wrażenie robi widok z okien. Przedwojenne kamienice z czerwonej cegły wciśnięte między okropne biurowce. Fundacja szuka nowej siedziby, bo budynek sprzedano. *

Akta przeciwniczek ACTA. Prawniczki i afrykanistki, pracują od rana do wieczora, raczej nie używają internetu do rozrywki

Katarzyna Szymielewicz, 30 lat

Filigranowa brunetka, mówi z szybkością karabinu maszynowego, patrząc rozmówcy prosto w oczy.

Wykształcenie: prawo na UW, Development Studies w School of Oriental and African Studies w Londynie.

Czym zajmowała się wcześniej? Do Warszawy przyjechała z Karlina na Pomorzu Zachodnim. Była prawnikiem w międzynarodowej korporacji. - Wszystko, co się zdarzyło w ostatnich czterech latach, wypłynęło z negatywnej motywacji, ale zmieniło się w coś odwrotnego. Nie chciałam zbawiać świata, broniłam się przed depresją. Męczyłam się w Warszawie; nie chciałam dać się upchnąć w wagoniki metra, które zawiezie mnie do pracy, a nocą do domu - opowiada. Stąd wyjazd do Londynu (trafiła do brytyjskiego oddziału firmy, w której pracowała, jednocześnie studiowała teorię rozwoju i społeczeństwa obywatelskiego). Po powrocie szukała pomysłu na zaczepienie się w NGO.

Kim jest w Panoptykonie? Założycielka i szefowa. Pomysł na fundację podsunął jej Adam Bodnar z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. - Rzucił hasło "prywatność". Nie od razu poczułam chemię. Myślałam raczej o służbach specjalnych i chronieniu ludzi przed opresją naszego systemu. Stąd wzięła się nasza misja: ochrona praw człowieka w społeczeństwie nadzorowanym - opowiada. Zasiada też w zarządzie Fundacji "Prawo do pomocy" (powołanej przez kancelarię, w której pracowała).

Mentorzy: Adam Bodnar i Wiktor Osiatyński. Do Osiatyńskiego napisała maila - odpisał, umówili się na kawę, zaczęli współpracować.

Pozycja w środowisku: W lutym 2010?r. podczas spotkania wywołanego rządowym pomysłem stworzenia rejestru stron niedozwolonych, reprezentowała przed premierem stanowisko organizacji społecznych. - Zwykle podczas wystąpień publicznych nie czuję tremy. Tam pierwszy raz ją czułam, tekst wystąpienia miałam wyryty na blachę - wspomina.

O politykach: - Sprawy wolności w sieci nie postrzegają jako własnej. Nie ma się co łudzić, że razem z nami będą o nią walczyć. Ale mogą nas poprzeć z przyczyn pragmatycznych - mówi. Zdarzało się jej oddawać nieważny głos w wyborach.

Tempo życia: Pracuje od 9 rano do drugiej w nocy. Jej "prime time" to godziny 22-2, kiedy czyta i pisze (nie lubi tekstów dłuższych niż pięć stron, bo ją nudzą). Leżąc w łóżku włącza internet w telefonie i sprawdza pocztę. Komórki nie wyłącza nigdy.

Rano przygotowuje się w 25-45 minut. Nie je śniadań, nie robi w domu prasówki. Ale już wykonuje pierwsze telefony (np. gdy się maluje) i pisze maile, których nienawidzi. - Maile osaczają mnie i zabierają mi życie - twierdzi. Po Warszawie porusza się rowerem lub taksówkami. W każdej wolnej chwili pisze coś na laptopie, np. pod stołem na nudnych spotkaniach, na lotniskach. Martwi się, że wysiądzie jej od tego kręgosłup.

Czas wolny: Jeszcze w ub.r. znajdowała czas na lekcje tańca (m.in. rytmy afrykańskie, cumbia, samba), teraz czasem na jogę. Nie może zapisać się na żadne stałe zajęcia, dopóki będzie żyć jak teraz. Lubi literaturę iberoamerykańską i teatr absurdu. Kilkoro wypróbowanych przyjaciół (niektórzy jeszcze ze studiów) zaprasza na wydawane przez siebie kolacje. W ostatnie wakacje na 13?dni udało jej się odciąć od maila.

Czy jest zajęta? Tak. Szczęśliwie zakochana, mieszka z partnerem, którego poznała przez Panoptykon.